Các hành vi vi phạm phát luật tùy vào mức độ nặng nhẹ mà có những hình thức xử phạt cho phù hợp. Tuy nhiên, cũng có một số trường hợp người gây ra hành vi phạm tội không phải chịu trách nhiệm hình sự. Thay vào đó, họ được loại trừ trách nhiệm hình sự.
Loại trừ trách nhiệm hình sự là một trong những chế định quan trọng của Bộ luật hình sự Việt Nam, quy định về những sự việc, hành vi gây thiệt hại về mặt pháp lý, hình sự nhưng không bị coi là tội phạm hoặc không phải chịu trách nhiệm hình sự cho hậu quả của hành vi phạm tội đã gây ra.
Bộ luật hình sự 2015 đã có những quy định rõ ràng về các trường hợp được loại trừ trách nhiệm hình sự. Những trường hợp đó cụ thể như sau:
- Trường hợp thực hiện hành vi phạm tội, gây nguy hiểm cho xã hội nhưng không thấy hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả do sự kiện bất ngờ xảy ra sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự.
- Trường hợp những người thực hiện hành vi phạm tội, gây nguy hiểm cho xã hội nhưng không ý thức hoặc không có khả năng điều khiển hành vi của mình (người mắc bệnh tâm thần hoặc một số bệnh khác liên quan đến nhận thức) thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
- Trường hợp những người thực hiện hành vi phạm tội để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc các cơ quan, tổ chức nào đó trước hành vi xâm hại tương xứng.
- Trường hợp những người thực hiện hành vi gây hại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân hoặc mọi người xung quanh.
- Trường hợp những người không còn cách nào khác nên bắt buộc phải thực hiện các hành vi gây thiệt hại về mặt pháp lý hoặc sử dụng vũ khí để bắt giữ tội phạm sẽ không bị truy cứu TNHS.
- Trường hợp những người đang trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới để đem lại những lợi ích cho xã hội, cộng đồng mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa nhưng vẫn phát sinh rủi ro, gây nguy hiểm cho xã hội sẽ không bị truy cứu TNHS.
- Trường hợp những người thực hiện hành vi phạm tội để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc các cơ quan, tổ chức nào đó trước hành vi xâm hại tương xứng.
- Trường hợp những người thực hiện hành vi gây hại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân hoặc mọi người xung quanh.
- Trường hợp những người không còn cách nào khác nên bắt buộc phải thực hiện các hành vi gây thiệt hại về mặt pháp lý hoặc sử dụng vũ khí để bắt giữ tội phạm sẽ không bị truy cứu TNHS.
- Trường hợp những người đang trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới để đem lại những lợi ích cho xã hội, cộng đồng mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa nhưng vẫn phát sinh rủi ro, gây nguy hiểm cho xã hội sẽ không bị truy cứu TNHS.
- Trường hợp những người vì thực hiện mệnh lệnh của cấp trên để hoàn thành nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh thì không phải chịu TNHS.
Chi tiêt hơn, mời bạn xem thêm tại đây: http://bit.ly/2RJQJvf
